De bitterzoete cocktail die geloof heet

De afgelopen tijd was Onze Lieve Heer weer eens met het verkeerde been uit bed gestapt. In ieder geval gaven Zijn handlangers op aarde er weer eens blijk van, nogal korte lontjes en lange tenen te hebben.

Om te beginnen: de Russisch Orthodoxe kerk – u weet wel: die fabrikant van zoetsappige zwijmelkoormuziek en van kleurrijke iconen die menige huiskamer opfleuren – was not amused door de bliksemactie van het aan lager wal geraakte meidenbandje Pussy Riot. En ze leverde maar al te graag indirect haar geestelijke gezag aan de draconische maatregel van een aan Poetins leiband lopende rechter. Ik hoef er verder geen woorden aan vuil te maken: er is voldoende aandacht aan besteed in de gewone en social media. Het plaatste de pruilerigheid van onze eigen folkloristische weigerambtenaars gelukkig even in de schaduw.

In de nabijheid stak echter een nieuwe storm op – in een glas water dan. In mijn nabuurdorp Waalre – waar velen nog rouwen bij Brabants eigen ground zero, het in de as gelegde gemeentehuis – bleken we een heuse weigerpastoor te hebben. Een lesbisch stel mocht niet zijn zuigeling laten dopen – althans niet op de eigen voorwaarden van de ouders. Dat zou in de gevoelige katholieke gemeenschap van Waalre te ver gaan. Het sloeg in als een bom – als ik me van deze in dit verband misschien wat pijnlijke metafoor mag bedienen. (Ze doen overigens de laatste tijd iets goed qua publiciteit, in dat welvarende groene dorpje, a.k.a. de VIP-skybox van Eindhoven.)

In de publiciteit rond al deze kerkelijk feiten vlogen de nuances ons om de oren en het hele pastorale repertoire werd uit de kast gehaald. De top van de Russische kerk pleitte voor clementie voor de brutale versie van K3 en de Brabantse pastor zei dat hij een tussenvoorstel had gedaan om kool en geit te sparen. Concreet: een doopritueel achter gesloten deuren. Deze handelwijze is overigens een eerbiedwaardige traditie, die teruggaat tot het Nieuwe Testament: “Zorg eerst dat er geen haan naar kraait en er ‘aanstoot’ aan neemt en doe dan wat je goed dunkt in dit concrete geval.”

Daar is op zich wat voor te zeggen. Wie ben ik? Toch roepen deze concrete gevallen bij mij  het negentiende-eeuwse beeld op van de moeder die de zoon des huizes in de keuken een met troost gevulde pannenkoek geeft, nadat deze van zijn vader een geduchte uitbrander heeft gekregen. Het herinnert mij aan het treurige einde van Fontanes Effi Briest, waarin de door fatsoensrakkers en schuinsmarcheerders erin geluisde en uitgerangeerde hoofdpersoon het moet hebben van over hun hart strijkende ouders en een vroege dood.

Kool en geit sparen en veel koek en ei opdienen: zie daar de bitterzoete cocktail die geloof heet. Maar…

Gelukkig zijn er in de katholieke kerk nog niches van onversneden liberalisme. In Spanje gaf een pastoor aan een Toegewijde Vrijwilligster alle ruimte om eigenhandig en eigenzinnig een fresco te restaureren. Wat vrijwilligers doen is immers altijd goed: als ze maar hun engagement en ijver tonen, als het maar authentiek is wat ze doen – zo moet de moderne zielzorger hebben gedacht.

Ik geloofde eerst mijn ogen niet, toen ik de beelden zag van het resultaat. Het zoetsappige negentiende-eeuwse plaatje was vervangen door onvervalste postmoderne art brut. Even dacht ik nog dat het Onontdekte Restauratietalent een oudere laag had ontdekt onder het romantische plaatje van de Kwijnende Christus. Een afbeelding uit de vierde eeuw welicht, waaruit eindelijk het onomstotelijk bewijs was af te leiden dat Jezus inderdaad een in ons midden neergedaalde extra-terrestrial was. Ik zag Dan Brown zijn vingers er al bij aflikken. Helaas ging het echt om een staaltje Beeldenstorm van eigen kweek. (Katholieken en kunst: dat is sowieso een gecompliceerd huwelijk. Maar daarover misschien een andere keer.)

Wie had dat gedacht? Cecilia Gimenez – de katholieke iconoclaste – en de dames van Pussy Riot – de godslasteraarsters – vochten de afgelopen dagen om een plaats op de voorpagina’s van de kranten, bien étonnées de se trouver ensemble! Oecumene kan heel ver gaan.

Geef een reactie