Speelruimte

“De HEER zei tegen Mozes en Aäron: ‘Omdat jullie niet op mij vertrouwd hebben, en in het bijzijn van de Israëlieten geen ontzag hebben getoond voor mijn heiligheid, zullen jullie dit volk niet in het land brengen dat ik het geef.’” (Numeri 20,12).

Het volkje van Mozes ging nogal een avontuur aan. Een survivaltocht van veertig jaar. Met voor ogen het verre perspectief: het Land van Melk en Honing. Wat tijdens de tocht op de proef werd gesteld, dat was vooral het geloof, het vertrouwen. Zou dit geloof de tocht overleven? Af en toe werd het Mozes en zijn entourage te machtig. Dan gaven ze toe aan de wanhoop en de twijfel van het volk. Dan sloten ze compromissen en stelden ze de doelen naar beneden bij. En op één van die momenten kregen ze het bovenstaande verwijt te horen. ‘Jullie hebben niet genoeg vertrouwen gehad, om het op te nemen voor mijn heiligheid.’ Modern vertaald: ‘Om compromisloos te zijn en te volharden in je ideaal, moet je de toekomst krediet geven.’

De komende veertigdagentijd kan een survivaltocht zijn voor ons vertrouwen in de toekomst. En we treden daarbij in het voetspoor van grote voorgang(st)ers. Mensen die – met vallen en opstaan weliswaar – trouw bleven aan hun ideaal: onze bijbelse ‘helden’, de hooghouders van de ‘adeldom van de geest’ (Rob Riemen), de ‘helden’ die Susan Neiman enkele jaren geleden in Morele Helderheid portretteerde of de ‘dagelijkse helden’ die volgens Gabriël van den Brink c.s. een grote meerderheid vormen in onze samenleving. (Lees dat boek van hem; het heet De Lage Landen en het hogere en het rolde pas van de pers.)

Ze waren en zijn allen radicaal en compromisloos in hun ideeën en idealen. Ze waren en zijn overigens tegelijk zeer pragmatisch en flexibel in het zoeken naar vormen en wegen, deze ‘helden’. Voor beide is vertrouwen absoluut vereist. Voor de volharding in het ideaal. Maar ook voor de soepelheid wat betreft de vorm. Geloof is niet alleen de bron van vasthoudendheid, maar ook van beweeglijkheid. Alleen angst maakt star. Geloof zoekt juist speelruimte – en speelt. Daarbij gaat soms iets mis en blijven we ook achter bij het ideaal en de nagestreefde adeldom. Dan heb je gelukkig nog de genade en het Begrip Van Hogerhand – een categorie die (zelfs) Thomas Mann aan het eind van zijn loopbaan herontdekte.

Geef een reactie